foto1
foto1
foto1
foto1
foto1


Dążymy do tego,
aby absolwent szkoły był człowiekiem prawym,
posiadającym rzetelną wiedzę,
przygotowanym do godnego, mądrego życia.

 

Maria Danilewicz Zielińska

 

Pseud.: a.m.z.; am.; Marianna Służewska; md; mld; Szperacz

Historyk literatury, krytyk literacki, prozaik, bibliograf

 

Urodzona 29 maja 1907 roku w Aleksandrowie Pogranicznym: córka Wilhelma Markowskiego, farmaceuty i Antoniny z Korotyńskich, nauczycielki. W 1924 ukończyła Gimnazjum Matematyczno-Przyrodnicze im. M. Konopnickiej we Włocławku. Następnie studiowała filologię polską i romanistykę na Uniwersytecie Warszawskim i w 1929 uzyskała magisterium. W 1927 wyszła za mąż za Ludomira Danilewicza, wówczas studenta elektrotechniki. Od 1929 pracowała w Bibliotece Narodowej w Warszawie; w 1933 zdała państwowy egzamin bibliotekarski.

Debiutowała w 1931 recenzją książki Z. Jabłońskiej - Erdmanowej "Oświecenie i romantyzm w stowarzyszeniach młodzieży wileńskiej na początku XIX w.", ogłoszoną w Pamiętniku Warszawskim (z.10/12). Od tegoż roku publikowała artykuły w Roczniku Wołyńskim, Przeglądzie Bibliotecznym i Ruchu Literackim. Współpracowała z "Polskim słownikiem biograficznym". Przygotowała rozprawę doktorską o życiu naukowym Liceum Krzemienieckiego; jej podstawową wersję ogłosiła w 1937 w Nauce Polskiej (t.22). Była sekretarzem generalnym Rady Związku Bibliotekarzy Polskich. W 1939 została kierowniczką Działu Uzupełniania Zbiorów Biblioteki Narodowej. Po wybuchu II wojny światowej opuściła Polskę wraz z mężem, ewakuowanym służbowo i w listopadzie 1939 dotarła do Paryża, gdzie do upadku Francji pracowała w Towarzystwie opieki nad Polakami, a następnie w Bibliotece Polskiej. Ogłaszała artykuły w  wychodzącym w Paryżu tygodniku Wiadomości Polskie.

Od listopada 1940 przebywała w schronisku dla uchodźców w strefie nieokupowanej we Francji - w Aix-les-Bains (Sabaudia). W maju 1942 przedostała się przez Hiszpanię do Portugalii, gdzie pracowała w Komitecie Opieki w dziale pomocy dla kraju. W sierpniu 1942 przybyła do Londynu; pracowała przez rok w biurze Funduszu Kultury Narodowej, a następnie w Bibliotece Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego przekształconej w Bibliotekę Polską, której została kierowniczką. W latach 1943-45 była przedstawicielką Polski w komisji Books and Periodicals Committee, działajacej w ramach Allied Conference of the Ministers of Education i członkiem  rady zarządzającej Interallied Book Centre. Publikowała artykuły  i fragmenty prozy w wychodzących w Londynie pismach: Polska Walcząca (1942-43), Nowa Polska (1942-43), Wiadomości Polskie (1943). W 1945 została członkiem Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie. W 1947 zdała egzamin bibliotekarski w Library Association i uzyskała tytuł Associate of the British Library Association - Chartered Librarian (ALA). Była członkiem Sub-Commitee on Slavonic and East European Materials of the Standing Conference of National and University Libraries (SCONUL). Działała w zarządzie Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie, a także w zarządach Towarzystwa  Historycznego i Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie. Publikowała stale w pismach emigracyjnych, m.in. w wydawanych w Londynie Wiadomościach (od 1946; tu m.in. w 1952-63 stała rubryka "Szkiełko i oko" pod pseudonimem Szperacz, także opowiadania i listy z podróży), Dzienniku Polskim i Dzienniku Żołnierza (stale od 1954: tu m.in. w 1965-81 cykl notatek dotyczących literatury pt. "Jednym tchem" podp.: a.m.z., am., amz.,M.D.), Życiu (1952-54), Tygodniku Polskim (1959-82), a także w paryskiej Kulturze (od 1960); tu w latach 1963-66 prowadziła rubrykę "W oczach Londynu" podp. mld, a w 1971-77 cykl pt. "Krajowe nowości wydawnicze", następnie cykle "Kredowe koło" i "Czytam". Od 1953 stale współpracowała jako krytyk literacki z Radiem Wolna Europa, w którym ogłosiła ponad pięćset felietonów w cyklach: "Polskie mienie kulturalne wywiezione do Rosji", "Portrety pisarzy emigracyjnych", "Dzieje dawnego Liceum Krzemienieckiego" i in. Publikowała w miesięczniku Na antenie (Monachium, 1963-70). Współpracowała też z rozgłośnią Voice of America, ogłaszając ponad sto felietonów radiowych. W 1954-64 opracowywała przeglądy bibliograficzne do działu "Polish Studies" w The Year's Work in Modern Language Studies. W 1960 otrzymała nagrodę literacką im. H. Naglerowej.  W 1961 na podstawie pracy "Życie naukowe dawnego Liceum Krzemienieckiego" (promotor prof. Władysław Gunther) uzyskała stopień doktora filozofii w zakresie filologii polskiej na Polskim Uniwersytecie na Obczyźnie. W 1969 została członkiem jury nagród Fundacji im. Kościelskich w Genewie. Za działalność bibliograficzną  i bibliotekarską otrzymała w 1970 nagrodę Fundacji A. Jurzykowskiego w Nowym Jorku.

Od 1971 wchodziła w skład jury nagród Wiadomości w Londynie. Była członkiem Polskiego Towarzystwa Historycznego w Wielkiej Brytanii. Należała do komitetów redakcyjnych Tek Historycznychi Antemurale (Rzym 1972-86) oraz Materiałów do Bibliografii, Genealogii  i Heraldyki Polskiej (od 1974). Po śmierci męża (1971) poślubiła w 1973 Adama Kazimierza Zielińskiego, prawnika, z zamiłowania historyka stosunków polsko-portugalskich. W tymże roku jej praca w Bibliotece Polskiej dobiegła końca, wyjechała na stałe do Portugalii. W 1977 i 1984 otrzymała nagrody paryskiej Kultury, a w 1979 nagrodę Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie. Odznaczona Krzyżem Oficerskim (1972) i Krzyżem Komandorskim (1993) Orderu Odrodzenia Polski. W 1989 została członkiem SPP oraz członkiem honorowym Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Warszawie. Mieszkała w Quinta das Romazeiras, w Feijo pod Lizboną w Portugalii. Zmarła 22 maja 2003 roku. Miała 96 lat. 

 

Twórczość

  1. Tymon Zaborowski. Życie i twórczość (1799-1828) Warszawa1933
  2. Zagadnienia bibliografii wołyńskiej. Łuck 1939
  3. Biblioteki polskie. Grenoble 1941
  4. Losy bibliotek polskich. Francja 1941
  5. Dawne granice ziem polskich. Francja 1942 
  6. Losy bibliotek polskich. Londyn 1942
  7. The universities of  Poland. Glasgow 1945
  8. Krótki zarys bibliotekarstwa. Londyn 1951
  9. Blisko i daleko. Opowiadania. Londyn 1953
  10. Dom. Powieść. Londyn 1956. Wydanie następne tamże 1957
  11. Pierścień z Herkulanum i płaszcz pokutnicy. Szkice literackie. Londyn 1960
  12. Bibliography of works by Polish scholars and scientists published outside Poland in languages other than Polish. Londyn 1964
  13. Catalogue of periodicals in Polish or relating to Poland and other Slavonic countries published outside Poland since September. Londyn 1964. Wydanie następne tamże 1971.
  14. Bibliography of books in Polish or relating to Poland published outside Poland since september.
  15. Katalog Wystawy Zbiorów Historycznych. Londyn 1970
  16. Bibliografia "Kultury" i "Zeszytów Historycznych"
  17. Szkice o literaturze emigracyjnej. Paryż 1978
  18. Wspomnienia o Bibliotece Narodowej w Warszawie. Paryż 1978
  19. Literatura wolnego słowa 1939-1986. Warszawa 1986
  20. Ludzie z kurzu. Warszawa 1989
  21. Próby przywołań. Szkice literackie. Warszawa 1992

 

 

 

2020 Copyright My School Rights Reserved